TÜFE’nin aylık yüzde 3, yıllık yüzde 37,86 arttığını hatırlatan Bakan Bolat, küresel ticaretteki belirsizlikler, zirai don afeti ve mevsimsel ürünlerdeki fiyat artışlarına rağmen enflasyonda istikrarlı bir gerileme sürecinin devam ettiğini vurguladı.
Bakan Bolat, “Hedefimiz, düşük enflasyon ve dengeli büyüme ile halkımızın refahını ve satın alma gücünü artırmak, güçlü ve dirençli bir ekonomi yaratmaktır” dedi.

AKP Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde değişiklik yapan 18 maddelik yasa teklifi Meclis Başkanlığına sundu. Yaklaşık 16. 5 milyon emekliyi ilgilendiren bayram ikramiyelerindeki artışta yasa teklifinde yer aldı.

Yapılan düzenlemeye göre, emeklilere Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramında 3’er bin lira olarak ödenen bayram ikramiyesi 4 bin liraya yükseltildi. İki bayramdan biner TL’lik artışla emeklilere ödenecek ikramiyenin maliyeti 37 milyar lira olarak hesaplandı.

Türkiye ekonomisi 2024’te yüzde 3,2 büyüyerek, küresel belirsizliklere rağmen istikrarlı bir performans
sergiledi. Uluslararası beklentilerin bir miktar üzerinde gerçekleşen bu büyüme, ekonomimizin
dayanıklılığını bir kez daha kanıtladı.
2024 yılı büyüme rakamlarına baktığımızda, yerleşik hanehalklarının tüketiminin yüzde 3,7 arttığını, iç
talebin güçlü seyrettiğini görüyoruz. Diğer taraftan, iç taleple birlikte net ihracat da büyümeye 1,1 puan
pozitif katkı verdi.
Son yıllarda büyümenin dinamosunun ihracat olmasına alışmıştık. Bu durumdan da memnunduk.
Çünkü biz en sağlıklı büyümenin üretimle ve ihracatla olduğuna inanıyoruz.
Ancak yılın son çeyreğinde net ihracatın büyümeye katkısı negatif oldu. Bu durum, küresel talep
dalgalanmalarına ve rekabetçilikteki gerilemeye işaret ediyor. Sanayicimizin yatırım iştahının yüksek
olmasına rağmen, dış talepteki daralma ve rekabet gücündeki kayıplar ihracatımızı olumsuz etkiliyor.
Bu tabloyu iyi okumak gerekiyor. 2024 ihracatımızın rekabetçilikle sınandığı bir yıl oldu. Bu sorunu
aşabilirsek, önümüzdeki dönemde ihracat büyümenin dinamosu olmaya devam edecektir.

• 2022 yılında 8,9 milyon ton olan buğday ithalatı, 2023 yılında 11,9 milyon
tona yükselmiştir. İthalata ödenen 3,5 milyar dolar karşılığı 79 milyar
TL'dir. Oysa tarımsal destekleme için bütçeden ayrılan kaynak 63,3
milyar TL'dir. Bu nedenle çiftçilerin bankalara kredi borcu Nisan 2024
itibarıyla bir önceki yıla yüzde 60 artarak 670 milyar TL'ye ulaşmıştır.
• Türkiye, 2023 yılında dünyada en çok buğday ithal eden ülke haline
gelmiştir. İthalatın yüzde 75’i Rusya, yüzde 21’i ise Ukrayna’dan
yapılmıştır.
• AKP’nin 22 yıllık iktidarında (2003-2024) buğday ithalatında rekorlar
kırılmış; yapılan yaklaşık 105 milyon tonluk ithalat karşılığında 29 milyar
dolar ödenmiştir.

2

• Üretici örgütleri kuru şartlarda üretimi yapılan buğdayın ortalama
maliyetini kilogramı 10,8 TL olarak belirlemişler ve 15 TL alım fiyatı talep
etmişlerdir.
• Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 6 Haziran tarihinde 2024 ürünü hububat
alım fiyatlarını ton başına Makarnalık buğdayda 10.000 TL, Ekmeklik
buğdayda 9.250 TL, Arpada 7.250 TL olarak belirlemiştir. Ayrıca 2023
yılında ton başına buğdayda 1.000 TL olan fark ödemesi desteği 1.750
TL’ye, arpada ise 500 TL’den 750 TL’ye yükseltilmiştir.
• Bu durumda; fark ödemesi desteği ile birlikte çiftçilerin eline ton başına;
makarnalık buğdayda 11.750 TL, ekmeklik buğdayda 11.000 TL, arpada
8.000 TL geçecektir. Ancak 2024 yılı için belirlenen fark ödeme desteği
çiftçilere 2025 yılı içerisinde ödenecektir.
• Fark ödemesi desteği hariç alım fiyatları ekmeklik buğdayda yüzde 12,1,
makarnalık buğdayda yüzde 11,1, arpada ise yüzde 3,6’dır. Fark ödemesi
desteği dahil alım fiyatlarındaki artışlar ekmeklik buğdayda %18,9,
makarnalık buğdayda %17,5, arpada ise %6,7 olmuştur. Buna karşılık
son bir yılda;
− Buğdayın en önemli girdilerinden mazot fiyatı yüzde 90 artmıştır.
Çiftçi 2023’te alım fiyatı açıklandığı 6 Haziran’da 1 ton buğday ile 388
litre mazot alabilirken, bu yıl ancak 229 litre mazot alabilmektedir.
− Tüketici enflasyonu bir önceki yılın Mayıs ayına göre yüzde 75
artmıştır.
− Gıda enflasyonu bir önceki yılın Mayıs ayına göre yüzde 70 artmıştır.
− Girdi fiyatları son bir yılda yüzde 50 artmıştır.
• Görüldüğü gibi, alım fiyatlarındaki artış gerek enflasyonun gerekse girdi
fiyatlarının çok altında kalmaktadır. Türkiye dünyada mazot, gübre, ilaç
gibi tarım girdilerinin en pahalı kullanıldığı ülkelerden birisidir. Maliyetin
10,8 TL olduğu dikkate alındığında; açıklanan alım fiyatlarının
çiftçilerimizi daha da yoksullaştıracağı ortadadır.
• Türkiye’nin yurt içi buğday kullanımı 19 milyon ton civarındadır.
Ekmeklik buğdayda kendine yeterlilik oranı %86'dır. TÜİK 2023 yılında 22

3

milyon ton olarak gerçekleşen buğday üretiminin 2024 yılında yüzde
4,5’lik azalışla 21 milyon tona düşeceğini açıklamıştır. Bu yılın ilk 4
ayında ithalat yaklaşık 3 milyon tonu bulmuştur.
• TMO, 2023 yılında üreticiden aldığı büyük bölümü buğday olmak üzere
13 milyon tonu aşkın hububatın yaklaşık 5 milyon tonunu satmış olup,
kalanı depolarda beklemekte ve yeni ürün için depolama endişesi
yaratmaktadır.
• TMO, 6 Haziran’da aldığı kararla 21 Haziran-15 Ekim 2024 tarihleri
arasında Dahilde İşleme Rejimi kapsamında buğday ithalatını
durdurmuş, buna karşılık buğday ve arpa ihracatını serbest bırakmıştır.
Bunlar olumlu fakat geç alınmış kararlardır.
• TMO, ürün bedeli ödemeleri 45 gün içerisinde doğrudan üreticilerin
banka hesaplarına yapılacağını belirtmiştir. Bu karar bekleme imkanı
olmayan küçük üreticileri tüccara yönlendirecektir. TMO bu karardan
vazgeçmeli ve ürün bedellerini kısa sürede ödemelidir. Ayrıca
üreticilerin randevu talepleri bekletmeksizin karşılanmalıdır.
• TMO’nun açıkladığı fiyatlarla üretimin sürdürülmesi mümkün değildir.
Çiftçilerin zarar etmemesi ve topraktan kopmaması için buğday alım
fiyatı üreticilerin talebi olan fark ödemesi dahil ton başına 15.000 TL
olarak revize edilmeli, üretim maliyetlerinin düşürülmesi için gerekli
tedbirler alınmalı, TMO çiftçileri destekleyen ve piyasayı regüle eden bir
yapıya kavuşturulmalıdır.